Τετάρτη, 03 Μαρτίου 2010 10:09
Η πρόοδος του homo rapiens
Η ανθρωπιστική πίστη προσομοιάζει έντονα με κοσμική εκδοχή της χριστιανικής πίστης όπου το εκκοσμισκευμένο δόγμα πασχίζει να «μεταλλάξει το ευτελές μέταλλο της ανθρώπινης φύσης σε χρυσάφι». Αυτός θα μπορούσε να είναι ο επεξηγηματικός υπότιτλος για το βιβλίο του J.Gray -που σύμφωνα με τον Independent μπορεί να εκληφθεί κι «ως μια απειλητική επίθεση στην ανθρωποκεντρική σκέψη».
Ενα έργο συναρπαστικό και συνάμα προκλητικό που δεν περιέχει απλά οξυδερκείς παρατηρήσεις ή εύστοχες αξιολογήσεις για τον άνθρωπο και την εξέλιξήτου . Περιέχει κάτι περισσότερο απο μια αιρετική ματιά στα ανθρώπινα πράγματα.
Είναι η ριζοσπαστική θέαση του ανθρώπου , του ανθρωπισμού , της ηθικής και της πολυεπίπεδης προόδου του υπό το πρίσμα μιας κορυφαίας διαμάχης. Αυτής ανάμεσα στους ανθρωπιστές και σε όσους κατανοούν ότι «δεν μπορούν να κυριαρχούν περισσότερο απο οποιοδήποτε άλλο ζώο , στο πεπρωμένο τους».
Στο πλαίσιο λοιπόν αυτής της διαμάχης –σύμφωνα με τον συγγραφέα-δεσπόζουσα θέση κατέχει η αυταπάτη ή/και η παραμυθία αφού συχνά εξευγενίζεται η οδύνη των ανθρώπων κι ακόμη πιό συχνά διανθίζονται με ευσέβεια η ηθικολαγνεία και η συμβατικότητα.
Μεταρσιώνοντας την ηθική σε αδιαφιλονίκητο αγαθό – που μας σώζει απο την τραγωδία – οι θιασώτες της ανθρωπιστικής πίστης καταφέρνουν να αυτοπροβάλλονται (κατά τον J.Gray) ως αμερόληπτοι παρατηρητές του κόσμου που ατενίζουν ανιδιοτελώς το Είναι της ζωής.
Κι όμως τα πράγματα δεν είναι απαραίτητως έτσι. Η πεποίθηση ότι η όποια εξέλιξή μας είναι απόρροια της πορείας προς τον ανθρωπισμό μπορεί να αποτιμηθεί και ως μια αέναη-θεμελιώδης πλάνη .
Μια πλάνη που κατατρύχει όλους όσοι διάγουν ανεπίγνωστα την ζωή τους - όσοι αγνοούν ότι τελικά «ελέγχουμε ελάχιστα αυτό για το οποίο μεριμνούμε περισσότερο».
Εδώ λοιπόν ο συγγραφέας αποσαφηνίζει απόλυτα τις θέσεις του. Χωρίς λεκτικά προσχήματα ή ασάφειες τάσσεται κατά τέτοιων ψευδαισθήσεων δηλώνοντας με τόλμη οτι εφόσον «ο κόσμος μας δεν είναι γνώσιμος» κι εφόσον «κανείς βαθμός αυτεπίγνωσης δεν μπορεί να καταστήσει διαφανή τον εαυτό μας» είναι αβάσιμη-τελικά- η οποιαδήποτε μορφής εξιδανίκευση του «άρπαγα ανθρώπου-homo rapiens ».
Το ζήτημα, επομένως , έγκειται στην αποτίναξη κάθε αυταπάτης για να αναδειχθεί ως απώτερος στόχος της ζωής το κατανοείν. Ο στόχος του να ατενίζουμε με ηρεμία τα δρώμενα της ζωής για να κατανοούμε πιο εύστοχα «τα ανεξιχνίαστα γεγονότα της».
Ο J.Gray δεν απαιτεί τη συναίνεσή μας στις απόψεις του.Ούτε επιχειρεί μια καινοτόμα φιλοσοφική εξήγηση προκειμένου να μας σαγηνεύσει. Αντιθέτως καταθέτει ένα εξαιρετικό corpus θέσεων που παρά τις όποιες διαφωνίες εγείρουν άμεσα τον στοχασμό μας κι απογυμνώνουν (όπως τονίζεται στο New Statesman) « τον ανθρωπιστικό προοδευτισμό και όλα τα παράγωγά του».
Ενα σπουδαίο έργο που ανατέμνει έως τις βαθύτερες πτυχές το θέμα του κι απαντά με τρόπο διαυγή στα πάμπολλα ερωτήματα αλλά και τις ποικίλες σκέψεις μας «για τους ανθρώπους και τα άλλα ζώα».
| < Προηγούμενο | Επόμενο > |
|---|
